Tiếp kiến chung 4/3/2026 - ĐTC Lêô XIV: Giáo hội thánh thiện vì Đức Kitô sống trong Giáo hội và hoạt động qua Giáo hội
Vatican News
Thư thánh Phaolô gởi tín hữu Êphêsô (4,15-16):
[Thưa anh em,] sống theo sự thật và trong tình bác ái, chúng ta sẽ lớn lên về mọi phương diện, vươn tới Đức Kitô vì Người là Đầu. Chính Người làm cho các bộ phận ăn khớp với nhau và toàn thân được kết cấu chặt chẽ, nhờ mọi thứ gân mạch nuôi dưỡng và mỗi chi thể hoạt động theo chức năng của mình. Như thế Người làm cho toàn thân lớn lên và được xây dựng trong tình bác ái.
Bài giáo lý của Đức Thánh Cha
Giáo hội có hai chiều kích: nhân loại và thần linh
Anh chị em thân mến, chào anh chị em và chào mừng anh chị em!
Hôm nay, chúng ta tiếp tục đào sâu Hiến chế Lumen gentium của Công đồng, Hiến chế tín lý về Giáo hội.
Trong chương thứ nhất, khi tìm cách trả lời câu hỏi Giáo hội là gì, Hiến chế mô tả Giáo hội như “một thực tại phức hợp” (số 8). Giờ đây chúng ta tự hỏi: sự phức hợp ấy hệ tại ở điều gì? Có thể có người trả lời rằng Giáo hội là một thực tại phức hợp vì “phức tạp”, nên khó giải thích; người khác lại có thể nghĩ rằng sự phức hợp ấy bắt nguồn từ việc Giáo hội là một thể chế mang hai ngàn năm lịch sử, với những đặc điểm khác biệt so với mọi tập hợp xã hội hay tôn giáo khác. Tuy nhiên, trong tiếng Latinh, từ “phức hợp”, đúng hơn, có nghĩa là sự kết hợp có trật tự của những khía cạnh hay chiều kích khác nhau trong cùng một thực tại. Vì thế, Hiến chế Lumen gentium khẳng định rằng Giáo hội là một cơ thể được cấu kết chặt chẽ, trong đó chiều kích nhân loại và chiều kích thần linh cùng tồn tại, không tách rời cũng không lẫn lộn.
Giáo hội đón nhận con người tội lỗi và dẫn đưa họ đến với Thiên Chúa
Chiều kích thứ nhất dễ nhận thấy được: Giáo hội là cộng đoàn những người nam người nữ cùng chia sẻ niềm vui và nhọc nhằn của đời sống Kitô hữu, với ưu điểm và khuyết điểm của mình, loan báo Tin Mừng và trở nên dấu chỉ sự hiện diện của Đức Kitô đồng hành với chúng ta trong hành trình cuộc sống. Tuy nhiên, khía cạnh này – dù thể hiện cả trong tổ chức cơ cấu – vẫn chưa đủ để diễn tả bản chất đích thực của Giáo hội, bởi Giáo hội còn mang một chiều kích thần linh. Chiều kích ấy không phải là một sự hoàn hảo lý tưởng hay sự vượt trội thiêng liêng của các thành viên, nhưng là việc Giáo hội được phát sinh từ kế hoạch yêu thương của Thiên Chúa dành cho nhân loại, được thực hiện nơi Đức Kitô. Vì thế, Giáo hội đồng thời vừa là cộng đoàn trần thế vừa là Thân Thể mầu nhiệm của Đức Kitô, là cộng đoàn hữu hình và là mầu nhiệm thiêng liêng, là thực tại hiện diện trong lịch sử và là dân lữ hành hướng về Thiên quốc (LG 8; GLHTCG 771).
Chiều kích nhân loại và thần linh hòa hợp với nhau, không chiều kích nào lấn át chiều kích nào; do đó Giáo hội sống trong nghịch lý này: vừa là thực tại nhân loại vừa là thực tại thần linh, đón nhận con người tội lỗi và dẫn đưa họ đến với Thiên Chúa.
Để giúp hiểu rõ điều này, Hiến chế Lumen gentium đề cập đến cuộc đời của Đức Kitô. Thật vậy, những ai gặp Đức Giêsu trên những nẻo đường Palestine đều cảm nghiệm được nhân tính của Người: đôi mắt, bàn tay, giọng nói của Người. Ai quyết định theo Người được thu hút bởi ánh nhìn hiếu khách, bởi cái chạm của đôi bàn tay chúc lành, bởi lời giải thoát và chữa lành của Người. Đồng thời, khi theo Người, các môn đệ mở lòng đón gặp chính Thiên Chúa, bởi vì thân xác, khuôn mặt, cử chỉ và lời nói của Đức Kitô bày tỏ một cách hữu hình Thiên Chúa vô hình.
Không có sự đối lập giữa Tin Mừng và cơ chế
Dưới ánh sáng của thực tại về Chúa Giêsu, chúng ta có thể trở lại với Giáo Hội: khi nhìn kỹ vào Giáo hội, chúng ta khám phá ra một chiều kích con người được tạo nên từ những con người thực, những người đôi khi thể hiện vẻ đẹp của Tin Mừng và đôi khi lại tranh đấu và phạm sai lầm như mọi người khác. Tuy nhiên, chính qua các thành viên của Giáo hội và những khía cạnh trần thế hữu hạn của Giáo hội, sự hiện diện và hành động cứu độ của Đức Kitô được tỏ lộ. Đức Giáo hoàng Bênêđictô XVI từng nói: không có sự đối lập giữa Tin Mừng và cơ chế; trái lại, các cơ cấu của Giáo hội phục vụ cho “việc thực hiện và cụ thể hóa Tin Mừng trong thời đại chúng ta” (Diễn văn nói với các Giám mục Thụy Sĩ, 9/11/2006). Không có một Giáo hội lý tưởng và tinh tuyền được tách khỏi trần gian, nhưng chỉ có một Giáo hội duy nhất của Đức Kitô, nhập thể trong lịch sử.
Kiến tạo Giáo hội qua sự hiệp thông và bác ái giữa
Sự thánh thiện của Giáo hội hệ tại ở chỗ Đức Kitô cư ngụ trong Giáo hội và tiếp tục hiến mình qua sự nhỏ bé và mong manh của các thành viên. Chiêm ngắm phép lạ trường tồn diễn ra trong Giáo hội, chúng ta hiểu “phương pháp của Thiên Chúa”: Người tỏ mình ra qua sự yếu đuối của các thụ tạo, tiếp tục tỏ mình và hành động. Vì thế, Đức Giáo hoàng Phanxicô trong Evangelii gaudium mời gọi học cách “cởi dép trước mảnh đất thánh của người khác (x. Xh 3,5)” (số 169). Điều này giúp chúng ta xây dựng Giáo hội, ngay cả hôm nay: không chỉ tổ chức các hình thức hữu hình của Giáo hội, nhưng còn bằng cách kiến tạo tòa nhà thiêng liêng là Thân Thể Đức Kitô, qua sự hiệp thông và bác ái giữa chúng ta.
Quả thật, chính đức ái không ngừng làm phát sinh sự hiện diện của Đấng Phục Sinh. “Ước gì – Thánh Augustinô nói – mọi người chỉ chú tâm đến đức ái: vì chỉ mình đức ái chiến thắng mọi sự, và không có đức ái thì mọi sự đều vô giá trị; đức ái thu hút tất cả mọi thứ đến với chính đức ái, bất kể ở đâu” (Bài giảng 354,6,6).
Buổi Tiếp kiến kết thúc với Kinh Lạy Cha và phép lành Đức Thánh Cha ban cho mọi người.
